1864 PAMlETNIK 1865
Na terytorium Nowego Meksyku pod koniec wojny domowej...
pewien Indianin, Sierra Charriba, i jego 47 ludzi...
najezdzali, pladrowali i grabili teren prawie trzy razy wiekszy od Teksasu.
31 pazdziernika 1864 roku...
wszyscy zolnierze 5. Kawalerii Stanów Zjednoczonych,
wyslani z Fortu Benlin, z zadaniem zabicia Indianina,
zostali zaskoczeni i zmasakrowani na ranczu Rostesów.
Jestesmy wdzieczni Timothy'emu Ryanowi, trebaczowi 5. Kawalerii,
który jako jedyny ocalal, za ten dziennik,
który jest jedynym zapisem tej tragedii i kampanii, która potem nastapila.
Pusccie mnie! Ja chce do mamy!
Witaj, kawalerzysto, jestem Sierra Charriba.
Kogo tym razem na mnie naslales?
- Poruczniku! - Slucham?
Wezmie pan pierwszy, drugi i trzeci oddzial i ubezpieczy wzgòrze.
- Tak jest. - Jesli was wezwe, macie przyjechac.
Jesli dam sygnal do ataku, macie zaatakowac.
Jesli dam sygnal do odwrotu, macie uciekac.
- Brak sygnalu - zostajecie. - Tak jest.
- 1. oddzial na prawo. - Panie Potts.
2. oddzial na lewo.
Majorze.
Nie znam tych terenòw. Ma pan jakies wskazòwki?
Sprawdzmy teren, powoli i ostroznie.
Na lewo. Na prawo.
1 listopada.
Dzis rano wrócilem na pole bitwy, gdzie doszlo do masakry.
Major nie wierzyl,
ze ktokolwiek z cywilów czy zolnierzy pozostal zywy.
Jednak Samuel Potts, jego zwiadowca,
znal dobrze Apaczów i wiedzial, ze nie zabijaja chlopców.
Biora ich jako zakladników i wychowuja na wojowników.
Czul, ze trzech chlopaków od Rostesów moze wciaz zyc.
Nie mial takiej nadziei, jesli chodzi o ich siostre, Beth.
Mial racje.
Spojrzalem na nia i poczulem nienawisc do Riago,
naszego zwiadowcy Apacza, który nas tu przyprowadzil.
Jego ciala nigdy nie odnaleziono...
i zastanawialem sie, czy zdolal uniknac masakry, czy w niej uczestniczyl.
Zachowac pozycje!
- Ta chusta nalezala do por. Brannina. - To dla pana, majorze.
Mam nadzieje, ze juz nie zyl, kiedy mu to zrobili.
Gdyby juz nie zyl, nie fatygowaliby sie.
- Niech go pan odetnie, sierzancie. - Brannin byl prawdziwym zolnierzem.
Wiedzial, ze moze go to spotkac.
Jakie mam szanse na odzyskanie tych dzieciakòw?
Jedna na tysiac, jesli...
dadza panu dywizje i co najmniej rok czasu.
To raczej niemozliwe.
Piec dni zajmie mi zebranie ludzi, koni i zaopatrzenia.
Piatego dnia wròcisz do Fortu Benlin i powiesz mi, gdzie jest Charriba.
Znajde dzieciaki i jego tez dostane.
- Sam. - Slucham?
Nie daj sie zabic. To bylby dla mnie spory klopot.
Ryan!
Poniewaz wielu zolnierzy wyjechalo,
pieciu wiezniom Konfederacji udalo sie zbiec z Fortu Benlin.
Zaskoczylismy ich w drodze powrotnej.
Dobry wieczòr, Ben.
Dobry wieczòr, Amos.
Mogles to zrobic, zanim objalem dowodzenie.
Dowodzenie czym, pochòwkiem poleglych?
- Wyprowadzic ich, poruczniku. - Wyprowadzic ich!
Kawalerzysci na prawo! Dwòjkami na prawo!
Przyprowadzilem panskich zbiegòw, kapitanie.
Powiedz, jak udalo im sie uciec.
Ogluszyli dwòch straznikòw i przeskoczyli przez mur.
Chcialbym zauwazyc, Amos, ze w czasie ucieczki...
131 ludzi z tego oddzialu bylo o pòl dnia marszu stad,
albo kopiac groby, albo gnijac na sloncu i czekajac na pochòwek.
Za 10 minut wszyscy sprawni wiezniowie maja byc na tym placu.
Takze ci w kajdanach.
Trebaczu, oglos zbiòrke.
Urzadza nam przyjecie, kapitanie.
Na to wyglada.
Mòwie do was, zlodzieje, renegaci, dezerterzy,
przedstawiciele Poludnia. Potrzebuje paru ochotnikòw.
Potrzebuje ochotnikòw do walki z Apaczami Sierry Charriby.
Potrzebuje jezdzcòw. Ludzi, ktòrzy potrafia jezdzic i strzelac.
W zamian nie obiecuje niczego.
Odciski od siodla, skape racje zywnosciowe, moze nawet kule w brzuch.
Swieze powietrze, godziwa porcje tytoniu i cwierc dolara zaplaty.
Moja dobra wole.
Najlepsi zostana uniewinnieni, kiedy wròcimy.
Nie wiem, czy was to interesuje,
ale wiem, ze jesli ktos sie zobowiaze i spròbuje zdezerterowac,
zastrzele go na miejscu.
Sposròd was wybiore jednego z doswiadczeniem w dowodzeniu,
ktòry bedzie pelnil role porucznika.
Kapitanie Tyreen,
czy perspektywa ponownej sluzby swojemu krajowi...
nie jest bardziej atrakcyjna, niz noszenie kajdan w wiezieniu?
To nie jest mòj kraj, majorze Dundee.
Przeklinam go i przeklinam pana,
i wolalbym raczej zawisnac, niz panu sluzyc.
Kapral Veitch wlasnie umarl.
Zawisniecie!
Ty i twoi czterej przyjaciele.
Zostaniecie osadzeni za morderstwo.
Straznik, ktòrego ogluszyliscie, wlasnie zmarl.
Jestescie winni zarzucanych wam czynòw.
Orzeczeniem tego sadu, dnia 6 listopada...
o godzinie 6:00 zostaniecie zgladzeni przez powieszenie.
Wyprowadzic wiezniòw z wyjatkiem Benjamina Tyreena.
W prawo zwrot, naprzòd marsz.
Rozprawe uwazam za zamknieta.
Usiadz.
To juz piec lat.
Wciaz winisz mnie zamiast siebie, co?
Cos ci powiem, Ben, ani troche nie zmadrzales.
Kiedy zrozumiesz, ze sam pakujesz sie w tarapaty?
Kto sprawil, ze wydalono mnie z regimentu?
Mòj glos byl tylko jednym z pieciu.
Dwa glosy byly za moim uniewinnieniem.
Ale to nie byl twòj glos. Nie mojego kapitana.
Nie mojego przyjaciela.
Nie interesowal mnie wyrok sadu.
Wiec co cie interesowalo, Amos?
- To, ze zabilem Jankesa? - Byl oficerem.
To byla sprawa honoru.
Urodziles sie na Poludniu, wiesz, co to znaczy.
Gdyby to on zabil mnie, a mial taka szanse,
- oskarzylbys go? - Oskarzylbym.
Klamiesz.
Glosowales tak, zeby zadowolic generalòw w Waszyngtonie.
Glosowales za awansem dla Amosa Charlesa Dundee.
Zdradziles swòj kraj, Ben. Za to tez chcesz mnie winic?
Sierzancie!
Tak jest.
Nie powinienem byl nawet pròbowac z toba rozmawiac.
Spròbuje pan jeszcze raz, majorze.
Major wezwal zlodziei, renegatów i dezerterów,
i tacy sie stawili. Po czterech godzinach wybral ledwie trzech.
Ryan, co ty tutaj robisz?
Zglosilem sie na ochotnika. Zasluzylem na to.
Bedzie pan potrzebowal trebacza.
- Stan tam. - Tak jest.
Benjamin Priam, prosze pana.
Czym sie zajmujesz?
Cos ty powiedzial?
- Mòw glosniej, nie slysze cie. - Jestem zlodziejem koni.
Jestes dobrym zlodziejem koni?
Najlepszym w okolicy.
Podpisz sie lub postaw krzyzyk.
Potrzebuje koni i mulòw, panie Priam.
Tu sa pieniadze, ktòre bedziesz musial wydac,
a to twòj glejt.
- Potrzebujesz eskorty? - Nie.
On wròci, majorze.
Tak, prosze pana. Wròce.
- Kapralu. - Tak jest.
- Wezwac porucznika Andreena. - Pelni sluzbe, majorze.
- Porucznika Fredericka. - W szpitalu.
- Lewisona. - To oficer dyzurny.
- Sierzanta Cable'a. - Na patrolu.
- Przyprowadz porucznika Grahama. - Tak jest.
- Piec godzin i pieciu ludzi. - Potrzebujesz regimentu.
Nie mozna pokonac Charriby zbieranina kawalerzystòw.
Powinienes juz o tym wiedziec.
Co chcesz mi powiedziec, Frank?
No mòw. Wyrzuc to z siebie.
Nie chce powiedziec, ze ta masakra to byla twoja wina.
Ale chce ci przypomniec, ze zostales tu przeniesiony...
ze wzgledòw dyscyplinarnych.
I jesli znowu zaczniesz prowadzic swoja wlasna wojne, to oni cie zlamia.
Nie zlamia mnie, jesli znajde Charribe i te dzieciaki.
Czy pomyslales o tym, majorze,
ze Apacze z pewnoscia beda chcieli spedzic zime w Meksyku?
Obecnie w Meksyku znajduje sie 30000 francuskich zolnierzy.
Tak, pomyslalem o tym.
Frank, jestem zawodowym zolnierzem, nie straznikiem wieziennym.
To jest cos, co trzeba zrobic, i ja tego dokonam...
teraz!
Czy sciga pan Apaczòw, majorze, czy goni za awansem?
Bez wzgledu na moje powody, Frank,
powinienes ukleknac i modlic sie, zebym cie nie zabral ze soba.
Pewnie ogoloci pan ten garnizon.
Zabiore tylko dziesieciu ludzi. Samych ochotnikòw.
Moja sila uderzeniowa beda wiezniowie.
Nie radzilbym zaciagac wiezniòw Konfederacji,
mimo ze sie zglaszaja.
Podczas mojej nieobecnosci obejmiesz dowòdztwo.
Odlozysz wszystkie inne obowiazki.
Jak widzisz,
dolaczylem do rozkazòw oswiadczenie,
ze biore na siebie pelna odpowiedzialnosc...
za to wszystko.
Prosze. Czy to wystarczy?
Nie, majorze.
Moim obowiazkiem jest powiadomic generala Carltona...
o panskiej nieodpowiedzialnej i ryzykownej decyzji.
- Zròb to. - Moga cie za to rozstrzelac, Amos.
Mòj pluton egzekucyjny bedzie musial stanac w szeregu.
To wszystko, kapitanie.
Kapralu Tinney!
Slucham?
Gdzie, u diabla, jest porucznik Graham?
Kontynuujcie.
- Major czeka na pana. - Dziekuje, kapralu.
- Do uslug! - Porucznik Graham.
- Nie wygladaja za dobrze? - Nie, majorze.
Moze cygaro?
Tak, prosze. Dziekuje panu.
- Kawy? - Tak, prosze. Dziekuje panu.
Dlaczego przydzielili pana do kawalerii, poruczniku?
- Slucham? - Dlaczego przydzielili pana do kawalerii?
Jest pan zaopatrzeniowcem, prawda?
Nie, majorze. Jestem artylerzysta.
- Artylerzysta? - Tak jest.
Jak powiedzial Napoleon: "Tylko grom jest lepszy od mozdzierza".
- Napoleon? - Tak jest.
Nada sie pan, poruczniku. Bedzie pan musial.
Potrzebuje karabinòw i amunicji.
Wszystko jest tutaj spisane: Liczba naboi, rodzaj broni.
Zdobadz je.
Bezzwlocznie.
Tak jest!
Poruczniku.
- Slucham? - Dokad pan idzie?
Zapytalem: "Dokad pan idzie?"
Zdobyc...
te karabiny?
Jak i gdzie zamierza pan je zdobyc?
Dowiedzialem sie, ze pociag z zaopatrzeniem ze skladu w Denver,
przeznaczony dla 2. Kolumny Kalifornii...
stacjonujacej w Santa Fe,
bedzie jutro przekraczal rzeke Sand River...
50 kilometròw stad.
Mòglbys wykorzystac okazje.
Udowodnic, ze mozesz byc przydatny.
Tak jest.
4 listopada.
Por. Graham nie mial oficjalnych rozkazów, ale to go nie powstrzymalo.
Byl bardzo przekonujacy, majac u boku sierzanta Gomeza i oddzial C.
Zdobyl to, czego potrzebowal major.
Wrócilismy z 48 nowymi karabinami, 5000 sztuk amunicji...
i mala haubica dla porucznika, zeby mial sie czym bawic.
Widze, ze wròcil pan do artylerii, poruczniku.
Tak jest.
Ponad stu cywilów zglosilo sie na ochotnika...
i sposród nich major wybral szesciu, którzy i tak ledwo sie nadawali.
Kiedy czekalismy na konie, wiezniowie, których potrzebowalismy,
obserwowali, jak budowano szubienice.
Szubienice, na których major mial powiesic sierzanta Chilluma, braci Hadley,
Jimmy'ego Lee i ich kapitana.
Kapitanie.
- Mysli pan, ze blefuje? - Pewnie, ze blefuje.
On potrzebuje nas bardziej niz my jego.
Kapitanie, to co tam buduja, to nie estrada.
Chcemy, zeby pan wiedzial, ze cokolwiek pan postanowi,
wszyscy jestesmy z panem.
Poniewaz nie bylo chetnych konfederatów, major zmuszony byl przyjac kowbojów,
wlóczegów i pijaków.
Szuka pan pogromcòw Indian, poganiaczy mulòw i amatoròw whisky?
Wlasnie pan jednego znalazl.
Co ja mam z toba zrobic?
To najwiekszy pijak i najlepszy poganiacz mulòw w okolicy.
- Jak sie nazywasz? - Wiley.
Wiley, postaw krzyzyk.
- Dostane whisky? - Tyle, ile zdolasz wypic.
Jesli zarobisz na to.
Sierzancie, do celi z nim, az wytrzezwieje.
- Chodz, Wiley. - Nigdy czegos takiego nie widzialem.
- Ilu mamy, Ryan? - Dwunastu, majorze.
- Nazwisko? - Dalhstrom.
Podròzujacych w slusznej sprawie trzeba wspierac slowem bozym.
Z calym szacunkiem, Bòg nie ma z tym nic wspòInego.
Zamierzam ukarac zloczyncòw, a nie nawracac niewiernych.
17 lat temu udzielilem slubu Johnowi i Mary Rostes.
Ci, ktòrzy zgladzili moje stado, zostana przeze mnie zgladzeni.
Wielebny ojcze.
5 listopada.
Wiezniowie sa rozdraznieni i niespokojni, czekajac na jutro,
kiedy to zbuntowany kapitan i jego czterej kompani zostana powieszeni.
Obawiamy sie konsekwencji.
Majorowi bardzo zalezy na kapitanie i jego ludziach,
ale jest uparty.
Mysle, ze ich powiesi, jesli sie nie zglosza.
Chcialbym sie zglosic na ochotnika. Ja i szesciu ludzi.
Nie prosilem o ochotnikòw z oddzialu.
- Sami o to prosimy, majorze. - Dlaczego?
Zeby walczyc.
Bylismy straznikami i czyscilismy stajnie przez prawie dwa lata.
Jutro rano poprosicie oficera dyzurnego, zeby do mnie przyszedl.
Ty i twoich szesciu ludzi.
Dziekuje, majorze.
Wyrazy uznania od kapitana rebelii, Bena Tyreena.
Chce z panem rozmawiac.
Chce rozmawiac?
Tak jest.
Mòwi, ze sie zglosi razem ze swoimi ludzmi...
za podwòjne racje dla kazdego z nich plus pisemna gwarancje generala Carltona,
ze wszyscy zolnierze z Poludnia, ktòrzy panu sluza,
zostana automatycznie uniewinnieni.
Majorze, jesli wolno mi cos zasugerowac...
Straznik!
- Otwieraj. - Tak jest.
Witaj, majorze, pomyslalem, ze...
Zabijasz jednego z moich zolnierzy i jeszcze masz czelnosc dyktowac warunki?
Jestes przekletym zdrajca, Ben.
Byles rebeliantem, zanim zobaczyles Poludnie.
A teraz jestes morderca.
Jutro rano cie powiesze i bede mial z toba spokòj.
Klawisz.
Sierzancie!
Ilu ludzi pan potrzebuje?
Dwudziestu. Dobrych ludzi.
Tylko do momentu, kiedy ten Apacz zostanie zlapany lub zabity.
Zgoda.
Wiec ma pan moje slowo, majorze. Bedziemy sluzyc.
Ale po wszystkim jedziemy do domu.
Jesli zadam za duzo,
to niech nas pan lepiej teraz powiesi.
Mòglbym powiesic ciebie i tego Indianina na jednym drzewie.
Zrobisz wszystko, zeby mnie powiesic, Amos.
Sierzancie, to nowy porucznik pod rozkazami moimi i porucznika Grahama.
Bedzie pan mu posluszny?
Tylko do momentu, kiedy Apacz zostanie zlapany lub zabity.
Bacznosc!
Poruczniku Graham, niech pan zostawi ten cholerny dzwon!
Priam, to jest stado wylinialych, wychudzonych,
schorowanych szkap. Co z ciebie za koniokrad?
Samuel Potts!
Ci twoi Indianie sa troche niesmiali, Samuelu.
- Nie sa pewni, czy sa mile widziani, Amos. - Chodz tu na gòre. Postawie ci drinka.
Ryan!
Dzis wrócil pan Potts. Razem z nim byl Riago.
Gdyby zyl porucznik Brannin, powiesilby tych Apaczów...
i ja bym mu pomógl.
Tak, ale gdzie w Meksyku?
Co z dziecmi?
Sa nieco wychudzone, ale maja sie lepiej, niz bys sie spodziewal.
Samodzielnie wytwarzaja strzaly.
Ten, ktòry z toba przyjechal, to Riago, prawda?
Czy dla ciebie oni wszyscy wygladaja tak samo, Amosie?
Zadalem ci pytanie, Sam.
Tak, to Riago.
Gdzie go znalazles?
Nie znalazlem. On znalazl mnie.
Powiedzial, ze po masakrze ukryl sie, wierzac,
ze predzej czy pòzniej do niego dolacze.
Ja mu wierze, Amosie.
Kim jest ten drugi?
Ma osobiste porachunki z Indianinem.
Wyglada na to, ze stary Charriba nie zabral go na ostatnia wyprawe.
Powiedzial, ze mu nie ufa.
Teraz on mysli tylko o tym, zeby zabic tego starca.
Mam uwierzyc w to, ze ci Apacze zwròca sie przeciwko swoim rodzinom?
Beda tropic swoich ludzi?
Dlaczego nie? Inni tez to robia.
Porucznik Brannin nie ufal Riago. Mam racje, Ryan?
Tak jest.
Obawiam sie, ze mam taki sam poglad.
W takim razie dolacz do porucznika Brannina.
W takim razie jedziesz beze mnie.
Sam Potts.
Wyglada na to, ze mundury Unionistòw, ktòre nam pan dal, nie pasuja, majorze.
Na to wyglada.
Ostatni dzien spedzilismy na zapoznawaniu sie z towarzyszami broni.
Uczylismy sie, jak pewnie i stanowczo poskromic stado zwierzat.
Poznawalismy tez charaktery naszych oficerów.
Oddzial, formowac szyk!
Piechota, uformowac kolumne dwòjkowa po mojej prawej.
Kawaleria, ustawic sie przede mna.
Utworzyc kolumne dwòjkowa po prawej. Tu jest linia.
Zabierzcie stamtad tego osla!
Ustawic sie w linii z artyleria, 20 dlugosci przede mna!
Podwòjna kolumna po mojej prawej!
Ustawic sie!
Jesli powtòrze jeszcze raz, czeka was sad wojskowy.
Moze wsiadzie pan na konia, poruczniku Graham?
Nie idzie panu za bardzo bez konia.
Na kon!
Jest 7 listopada. Wszyscy sa gotowi, sami ochotnicy.
Cywile, przestepcy, Poludniowcy i Murzyni.
Panowie, dalismy nasze slowo majorowi...
i bedziemy mu sluzyc, dopòki tego nie odwolam.
Do tego czasu...
on bedzie waszym dowòdca, a wy jego zolnierzami.
Jakikolwiek brak szacunku do niego bedzie dla mnie osobista uraza.
Nie ma obawy, wujku Benie, kiedy przyjdzie czas,
zgarbujemy temu napuszonemu Jankesowi skòre.
Nie jestem twoim wujkiem, ty ciemniaku.
Jeszcze jedno slowo, a zakonczysz te wyprawe w wiezieniu.
Bacznosc!
Powodzenia, Frank. Pozdròw ode mnie generala.
Sam go pozdrowisz za tydzien, Amosie.
Jesli nie, powodzenia.
Obowiazuja was tylko trzy komendy.
Jesli was wezwe, macie przyjechac. Jesli dam sygnal do ataku, macie atakowac.
Jesli dam sygnal do odwrotu, macie uciekac ile sil.
Ruszamy, poruczniku.
- Kolumny na prawo! - Kolumny na prawo!
- W lewo zwrot! - W lewo zwrot!
- Daj sygnal, synu. - Tak jest.
18 listopada. Jestesmy w Teksasie i zblizamy sie do Meksyku.
Major nie wydaje sie byc zaskoczony...
obecnoscia patroli Konfederatów z Fortu Davis.
- Zadnych ognisk dzisiaj, sierzancie. - Tak jest.
Szeregowy Hadley, nie nalezycie do mojej zalogi.
Znowu zimna kawa.
Do granicy zostalo 80 km, a do Fortu Davis okolo 140.
Zastanawiam sie, czy nam sie uda.
Co sie uda, sierzancie?
Wròcic tam, skad wyruszylismy, kapitanie.
Uda nam sie. To tylko kwestia czasu.
Switalo juz i wyruszalismy nad Rio Grande, kiedy wrócil Riago.
Wciaz mu nie ufam.
- Kolumny na prawo! - Majorze.
Twierdzi, ze poczul odòr wielu bialych ludzi.
Mysle, ze czekaja na nas nad rzeka, Amosie.
- Lepiej badzmy bardzo ostrozni. - Sprawdzmy, czego jestesmy warci.
Chlopcze!
Sygnal do galopu, synu. Niech ci zdrajcy dowiedza sie, ze nadchodzimy.
Oddzial, stac!
Panie Potts. Sierzancie Gomez. Wyslac pierwszych 12 ludzi do boju.
- Oddzial z prawej, ruszac! - Poruczniku Graham, ruszajcie!
Kolumny.
To kawaleria Konfederatòw, poruczniku.
Nie mamy zbyt wiele czasu.
Twoje slowo jest warte tyle, co twoje cele.
- Dlaczego go od niego nie zwolnisz? - Ben, ty je dales i ty je zlam.
I niech cie szlag.
- Czego pan od nas chce? - Dostalem juz, co chcialem, sierzancie.
Dostalem jego slowo.
- Sierzancie Chillum. - Na rozkaz.
- Ruszajcie. - W ktòra strone, kapitanie?
Do Meksyku, ty cholerny idioto!
19 listopada. Jestesmy w Meksyku...
i wydarzenia dzisiejszego dnia rozwialy watpliwosci,
ze major nie walczy z Poludniem, tylko z Apaczami.
- Pchniecie! - Bardzo dobrze, Aesopie.
Dziekuje.
Ale, jak powiedzial Napoleon: "Tylko grom jest lepszy od mozdzierza".
- Dobranoc. - Dobranoc.
Odlozyc bron.
Dziekuje, Priamie.
Chlopcze, do ciebie mòwie!
Zapominasz o manierach, czarnuchu.
Podejdz tutaj i zdejmij mi buty.
Poruczniku Graham.
Niech pan sprawdzi posterunki.
Slyszales mnie, chlopcze?
No juz, chlopcze.
Ja to zrobie, synu.
Puszczaj moja noge!
Kaznodziejo, robi pan wiele halasu swoim kazaniem.
Nie zapomnij swojego buta, synku.
- Ty zaczales i ty powinienes skonczyc. - Nie, my to skonczymy.
Do licha, kaznodziejo, porachujemy ci kosci.
- To ja sie z toba policze. - Siadajcie, wy poludniowe smiecie.
Mòwil pan do mnie, sierzancie?
Moze nie jest pan tego swiadom, ale prosi sie pan o sad wojenny.
Pan i panscy towarzysze.
Zolnierze!
Aesopie, chcielismy pochwalic pana i panskich ludzi...
za sposòb, w jaki przeprawiliscie sie przez rzeke.
Dziekuje panu.
To bylo konieczne. Przykro mi, ze to bylo dla ciebie tak bolesne.
Aesop to dobry zolnierz. To sie wiecej nie powtòrzy.
To, co sie tam stalo, pokazuje caly sens, Ben.
Gdyby to bylo takie proste, Amos.
Sami potrafimy o siebie zadbac.
Nawet jesli potraficie, to czekaliscie zbyt dlugo.
Wy wszyscy po tamtej stronie.
"Wy wszyscy"?
Nie zamierzam ci dziekowac za to, ze dotrzymales slowa tam nad rzeka.
To byl twòj obowiazek.
Nie bylo to latwe, ale szanuje cie za to.
Nie potrzebuje szacunku od kogos, kto walczyl przeciwko swoim braciom.
Zebralem zolnierzy, zeby mogli walczyc o swòj kraj.
- Ty go zdradziles. - Jaki kraj mialbym zdradzic?
Walcze za jedyny kraj, jaki mi pozostal, i zabijam ludzi w bezsensownej wojnie.
Ale nie ludzi, ktòrzy byli moimi sasiadami i przyjaciòlmi.
Przyjaciòlmi.
Twoim najlepszym przyjacielem byl ten, ktòry wyslal cie do West Point.
Polegl zeszlej zimy w Chickamauga.
- Wiedziales o tym? - Wiedzialem, Amos.
Jestes niedoszlym kawalerzysta, irlandzkim plantatorem ziemniakòw,
walczacym o dom z bialymi kolumnami na swojej plantacji,
ktòrego nigdy nie miales i nie bedziesz mial.
A ty za kogo siebie masz, majorze Dundee?
Czy zastanawiales sie kiedys, dlaczego zrobili z ciebie straznika zamiast zolnierza?
22 grudnia 1864 roku. Jestesmy w Meksyku od pieciu tygodni...
i zupelnie stracilismy kontakt z Apaczami.
Przyznaje to nawet zwiadowca Samuel Potts i to mnie cieszy.
Chcialbym pomscic te masakre, ale pamietam ja zbyt dobrze i boje sie.
Jak ujarzmic wiatr lub pokonac wroga, którego nigdy nie widzielismy?
Jest Boze Narodzenie roku Panskiego 1864...
i wszyscy w obozie czuja atmosfere spokoju i przyjazni.
Pan Potts i Apacz Riago...
oddaja sie wielce uduchowionemu, braterskiemu pojedynkowi.
Walka toczy sie o zloty zegarek pana Pottsa...
i strzelbe Apacza ze srebrna kolba.
To przyjacielski pojedynek.
No dalej, wstawaj.
Tam jest, dolòz mu.
- To juz chyba koniec. - Wstawaj!
Mysle, ze on cie pokona, Samuelu. Wiesz dlaczego?
Poniewaz artylerzysci postawili na ciebie.
Wiesz, ze porucznik Graham postawil na ciebie piec dolaròw?
Porucznik wraz z artylerzystami.
Slyszales, zeby artylerzysta wygral kiedys zaklad, dziewczyne...
albo bitwe z kawalerzysta?
- Kto postawil na niego? - Ja.
- Tylko jeden, majorze. Chce rozmawiac. - Przyprowadz go.
Mòwi, ze jest dobrym Apaczem, pokojowo nastawionym,
i prosi, zeby do niego nie strzelac.
- To Indianin Chiricahua? - Na pewno tak.
Dlaczego taki starzec mialby walczyc u boku Charriby?
Mòwi, dlaczego nie? To jest ich ziemia.
Chcialby troche miekkiego jedzenia, poniewaz nie ma juz zebòw.
Dlaczego odszedl?
Charriba go wyrzucil.
Mòwi, ze jest za stary, zeby walczyc z kimkolwiek.
Zapytaj go, dlaczego powinienem mu wierzyc.
Co mòwi?
Mòwi, ze obòz Charriby jest po drugiej stronie rzeki.
Zaprowadzi nas tam. Oni teraz spia.
Czy on sadzi, ze mu uwierze?
Mamy dac sie wprowadzic w zasadzke?
Mòwi, ze jego serce jest szczere, majorze,
i ma ze soba dowòd.
Jaki dowòd, panie Potts?
Dzieci.
Przyprowadzil dzieci.
Calkiem niezle.
Spiewaj dalej.
Zupa gotowa.
Jest i dla ciebie, maly.
No chodz, maly, znajdz sobie miejsce do jedzenia.
- Moge dostac dokladke? - Siadaj tutaj.
- Nie dostaniemy dokladki? - Uwazaj, nie wylej.
Wyglada na to, ze te dzikusy niezbyt dobrze ich karmily.
- Widziales kiedys grubego Apacza? - Ja nie.
To jest dobre.
Zamierzasz teraz wròcic, kiedy dostales, co chciales, majorze?
Wszystko wskazuje na to, ze ten starzec mòwi prawde.
Potts nie do konca mu wierzy.
Ja jeszcze mniej.
Przyszlo ci do glowy, ze Charriba dal nam to, po co przyszlismy,
poniewaz zamierza nam to znòw odebrac?
Pomyslalem o tym.
Niech dwòch twoich najlepszych ludzi pomoze Gomezowi odwiezc dzieci do domu.
I tak bedzie nas wiecej niz was, Amos.
Na pewno. A teraz zròb, co powiedzialem.
Tak jest.
Ale tylko do momentu, kiedy ten Apacz zostanie zlapany lub zabity.
Sierzant Gomez wrócil w bezpieczne miejsce wraz z trzema chlopcami Rostesów,
a my ruszylismy dalej w poszukiwaniu Sierry Charriby.
Poruczniku, wyslijcie 12 ludzi do boju.
Pierwsza dwunastka, za mna.
- Sierzancie, niech pan ich prowadzi. - Tak jest.
Wracajcie na drugi brzeg rzeki!
Na drugi brzeg!
- Przegrupujcie sie na drugim brzegu! - Hadley, przepedzcie ich.
Ruszajcie stad, poruczniku Graham, tutaj nie ma juz nikogo zywego.
Wesolych Swiat.
Robil lalke dla swojej còrki. Riago!
Skad oni wiedzieli?
To Apacze.
Kim on jest, u diabla?
Jestem oswojonym Apaczem.
Obozowym psem.
Chrzescijanskim Indianinem.
Charriba to Apacz.
Sam, zabierz tego psa obozowego i znajdz mi Charribe.
Za to nam placisz, Amos.
- Zranili cie, Wiley? - Nie, majorze.
Kopnal mnie jeden z tych przekletych oslòw.
Czternastu ludzi nie zyje. Trzynastu jest rannych.
Czterech bardzo ciezko.
Stracilismy 70% zapasòw, 20% amunicji...
i 60% bydla zostalo zabite albo skradzione.
- Niech szlag trafi tych Konfederatòw. - Co?
- Przepraszam. - Nic mu nie bedzie, doktorze.
Bedzie zyl wiecznie i splodzi setke dzieci.
Ale jesli okaze sie, ze masz problemy...
z powodu tej rany, na czas bitwy lepiej nos w spodniach sztabe zelaza.
Niech mu pan kaze uwazac, majorze, albo zastrzele go jak psa.
Patrolowales ten teren z Grantem w 1847, prawda?
Tak. Tequila byla wspaniala.
Jak daleko, wedlug ciebie, jestesmy od najblizszych zapasòw i schronienia?
Jakis tydzien marszu. Moze troche mniej.
Tu jest ladna wioska i raczej przyjazna.
Jesli powaznie myslisz o uzupelnieniu naszych zapasòw,
to jest tu w okolicy dobrze zaopatrzony garnizon.
Ale pewnie musielibysmy sie wdac w bòjke z francuskimi lansjerami.
Tego wlasnie chcialbym uniknac.
Majorze, nie mozemy scigac Apaczòw.
Nie pozwole uciec temu dzikusowi.
- Chlopcze! - Tak jest!
Przekaz innym, ze ruszamy jutro rano.
I przynies mi butelke tej leczniczej brandy.
Nie ma juz brandy poza ta, ktòra lezy na dnie rzeki.
Tym razem niech pan sie powstrzyma, poruczniku.
Przygotowac sie do wymarszu jutro rano.
Sporo zostawilismy na dnie tej rzeki.
Niech Bòg ma w opiece zolnierzy, ktòrzy polegli w walce.
Amen.
Pokonali nas, majorze.
Grzebanie poleglych niczego nie zmieni.
9 stycznia 1865.
Sierzant Gomez i kawalerzysci wrócili.
Dzieciaki maja sie dobrze i sa bezpieczne.
To podnioslo nas na duchu, ale nie na dlugo.
Juz nie ucieka.
Czeka na nas.
Ruszamy. Siodlac konie!
10 stycznia.
Zeszlej nocy zmarlo kolejnych dwóch ludzi.
Obawiam sie, ze wszyscy ranni zgina, jesli nie odpoczniemy.
Zastanawiam sie, czy ktokolwiek z nas wróci zywy.
Wojna i Fort Benlin wydaja sie tak odlegle.
Wioska jest okupowana.
Maja fortyfikacje, jest tam 10 do 15 ludzi.
To chyba regularne wojsko. Nie jestem pewien.
Ich garnizon znajduje sie jakies szesc godzin stad...
i liczy okolo 300 lansjeròw, legionistòw, moze troche mniej.
Zaatakujemy wioske o wschodzie slonca.
Z koni! Przygotowac sie do walki z marszu!
- Konie na tyly. - Zabierzcie konie!
- Strzal z bliska. - Ustawic Iont na zero.
Zaladowac.
Odbezpieczona i gotowa do strzalu.
- Badzcie gotowi. - Jestesmy gotowi.
Chlopcze, daj sygnal.
Mamy pokazac barwy?
Nie, poruczniku, nie pokazemy swoich barw.
No dobra, Sam, mòw kròtko i na temat.
Hej, wylazic!
Kwatera glòwna
Wyrazy szacunku od majora Amosa Dundee z nieregularnej kawalerii amerykanskiej.
Macie piec minut na oddanie broni i zapasòw,
- albo was zaatakuje. - Nie osmielilby sie.
To jest akt agresji na sily sprzymierzone,
- to pogwalcenie miedzynarodowego prawa. - Chlopcze,
major nie jest prawnikiem.
Zostaly wam cztery minuty.
Sierzancie, chce rozmawiac z burmistrzem.
- To sie chyba nigdy nie skonczy. - Cos ty powiedziala?
Atakowali nas Apacze, miejscowi bandyci,
rabusie z Teksasu, potem wyzwolili nas Francuzi,
a teraz zjawia sie kawaleria amerykanska.
Niestety przybyliscie za pòzno. Nie mamy nic do oddania.
Zadnego jedzenia, broni, zadnych kobiet.
Po to wlasnie przyszliscie, prawda?
Dlatego zjawiliscie sie, nie pokazujac waszej dumnej flagi.
Mòwi pani w ich imieniu? Nie jest pani Meksykanka, prawda?
Mòj maz byl lekarzem w tej wiosce.
Leczyl takze meksykanskich rebeliantòw.
Zginal tam razem z nimi.
Ja juz zaplacilam za pobyt tutaj.
Przykro mi z tego powodu, ale przebylismy dluga droge.
Potrzebuje wypoczetych koni i jedzenia. Moi ludzie sa glodni.
Nie sa bardziej glodni niz ta wioska.
Gotowi sa podzielic sie wszystkim, co maja, majorze,
zwlaszcza glodem.
Moze chcialby pan zobaczyc nasze dzieci w szpitalu,
ktòrych glòwna choroba jest glòd?
- Poruczniku Graham, ognia! - Tak jest.
Sierzancie Gomez, zarznijcie dwa osly, rozdajcie mieso...
i wszystko, co znajdziecie w tym forcie, ludziom w wiosce...
- i tej damie. - Teresa. Teresa Maria Santiago.
- Pani wybaczy. Ryan! - Tak jest.
Poruczniku!
Majac taka pieknosc jak pani, ta wioska jest bardzo bogata.
Poruczniku Tyreen!
Boze chron kròIowa.
Weszlismy do wioski, zeby zabrac jedzenie i konie,
ale zamiast tego, oddalismy swoje wlasne i wszyscy byli wdzieczni.
NIECH ZYJE DUNDEE
Nasze rany zostaly opatrzone przez Niemke,
która mówila po angielsku i byla ladna, choc nieco stara.
- Prosze tu przytrzymac, dobrze? - Dziekuje pani.
Pomagala jej sliczna Meksykanka, która byla mila, delikatna i mloda.
Nie martw sie, synu, to nie jest blisko serca.
Zdobycze naleza do zwyciezcòw.
Ben, wygladasz jak prawdziwy dzentelmen.
Po zakonczeniu wojny, Amos,
Tyreenowie z hrabstwa Clair beda ziemianstwem w stanie Wirginia.
To jeszcze nie koniec.
Dzis do pòlnocy wszyscy zolnierze maja sie ledwo trzymac na nogach.
Wtedy nasi wiezniowie uciekna i pobiegna po pomoc.
Ale my sie zorientujemy dopiero rano.
Jutro wieczorem, po calym dniu poscigu za nami,
francuska kawaleria przygotuje sie do ataku na nasz zdezorganizowany oddzial.
Ale zanim zrobia jakikolwiek ruch, my ograbimy ich ze wszystkiego.
Ty jestes albo...
genialnym strategiem wojennym,
albo najwiekszym glupcem w pòlnocnym Meksyku.
Niewatpliwie.
Nie masz dosyc temperamentu, zeby byc wyzwolicielem, Amos.
Nie mam?